fbpx
hooggevoelige puber, hoe ga je daarmee om?

En toen was je kind een puber (in wording). Hartstikke leuk natuurlijk want zoals iedere fase heeft ook deze fase leuke dingen om naar uit te kijken. Maar je maakt je toch ook wel wat zorgen. Want hoe gaat mijn hooggevoelige puber dit redden?

Veel dragers van de eigenschap gevoelig hebben behoefte aan structuur. Veranderingen zorgen voor onrust en mogelijk brengen ze zelfs spanning met zich mee. Door de veranderingen voelen ze zich minder veilig en ontstaat er onrust waardoor hun hoofd overuren gaat draaien. Voor een hooggevoelige puber verandert er zo ontzettend veel in korte tijd.  Hieronder wil ik een aantal punten met jullie doorlopen.

Veranderingen op school gebied

Na acht jaar op de vertrouwde en relatief kleine basisschool doorgebracht te hebben gaat dit in de pubertijd veranderen. Je puber gaat naar de middelbare school. Dat brengt veel verandering met zich mee. Niet een maar vaak meerdere:
– nieuwe leraren die je moet leren kennen.
(Wat zijn hun regels? Wat verwachten ze van je? Hoe brengen ze de lesstof over?)
– ieder vak heeft vaak een eigen lokaal.
(In het begin een zoektocht in vaak drukke gangen, ieder lokaal z’n eigen geluiden en geurtjes.)
– nieuwe leerlingen.
(Veel verschillende culturen, niveaus en karakters bij elkaar alles moet weer afgetast worden, plekken en vriendschappen voor je winnen.)
– nieuwe school.
(Ander gebouw, vaak meerdere verdiepingen, veel lokalen, drukte in de gangen, grote aula)
– schoolboeken, kluisjes en zware tassen
(Meer verantwoordelijkheid, meer onthouden en meer plannen.)

Zoals jullie weten ben ik er sinds enkele jaren (pas) achter dat ik de eigenschap gevoelig ook met me meedraag. Alleen al het lezen van bovenstaande maakt mij onrustig. Ik zie de hoofdjes van deze gevoelige pubers al op hol slaan. En ik kan ze helemaal begrijpen. Al die leerlingen bij elkaar in de aula bracht mij altijd in een soort alert modus. Want ik zag zoveel dat ik niet meer wist waar ik moest kijken, wat ik zelf voelde en wat ik op dat moment wilde. Daarnaast rook je ook altijd van alles door elkaar iets wat ik niet altijd heel prettig vond. Dat gesjouw met de zware boekentassen en elke dag weer het nadenken over de planning was soms ook nog wel een dingetje.

Mijn tips voor de hooggevoelige puber op school zijn:

– Praat met je kind over de nieuwe school. Wat kan hij verwachten? Hoe gaat het in z’n werk? Wat heeft ze er zelf nog voor vragen over? Kun jij deze beantwoorden of moeten we iemand anders hiervoor inschakelen?

– Plan een rondleiding op school. Als je contact opneemt met de school waar je kind naartoe gaat en uitlegt dat er veel spanning weggenomen kan worden door een rondleiding (liefst even een op een) zodat je kind dingen kan vragen dan zal de school hier vast aan mee willen werken. Mocht dit niet het geval zijn trek dan extra veel tijd uit voor de open dag. Zodat jullie samen op ontdekking kunnen gaan. Maak vooraf een vragenlijstje zodat de vragen die in je kind haar hoofd rondspoken doorgenomen kunnen worden. Dit neemt veel (onnodig) gepieker weg.

– Moet je kind een nieuwe route of is de reistijd naar school lang? Ga met je kind dan een aantal keer de route af. Zodat het zich daar geen zorgen meer over hoeft te maken. Het lijkt misschien een heel klein en eenvoudig iets maar dit kan voor je kind echt spanning wegnemen.

– Probeer er (zeker de eerste dagen) voor je kind te zijn als het uit school komt. Bied de ruimte om verhaal te kunnen doen en vragen te stellen. Wil het niks vertellen maar alleen graag in jouw aanwezigheid zijn, accepteer dat. Besef dat je kind door alle nieuwe indrukken behoorlijk overprikkeld kan zijn. In stilte bij jou (of juist in gesprek met jou) kan dit verwerkt worden. Natuurlijk kan het voorkomen dat je werkt. Plan dit moment dan op een later moment, bijvoorbeeld tijdens het avondeten.

– Help je kind bij het plannen van het huiswerk, het invullen en indelen van de agenda en mappen. Sommige kinderen zien door de bomen het bos niet meer als er veel nieuws op ze af komt. Het kan dan erg fijn zijn om snel overzicht te creëren zodat je kind meer rust krijgt.

– Spreek met je kind af dat als het uit is eerst tijd neemt voor ontspanning. Zoals ik eerder zei ligt overprikkeling (zeker in het begin) op de loer. Er komt zo ontzettend veel op ze af. Spreek af hoelang dit moment nodig is en wanneer je verwacht dat je kind aan het huiswerk begint. Duidelijkheid lijkt een puber niet altijd te waarderen maar ik kan je zeggen; dat doet een hooggevoelige puber zeker wel!

Lichamelijk verandert er ook veel voor je puber

Lichamelijk maakt een puber natuurlijk ook veel veranderingen door. Ook hiervan neem ik er graag een aantal met je door.
– Uiterlijke veranderingen
(Jongens krijgen de baard in de keel en meiden zijn hun lichaam vrouwelijke vormen krijgen.)
– Uiterlijke aanpassingen
(Je kind ontwikkeld een eigen stijl zowel in kleding als in uiterlijk. Haarkleur, kleding en make-up)
– Sociaal- emotionele veranderingen
(Andere interesses, nieuwe vrienden, meidenvenijn, ruzies, buitensluiten, emoties, hormonen)

Alsof alle veranderingen op school en in de omgeving (nieuwe vrienden etc.) al niet genoeg is gebeurt er bij pubers ook nog eens heel veel op lichamelijk en sociaal gebied. Alle kinderen in deze leeftijd hebben moeite met deze ontwikkelingen. Alsof al die veranderingen in de omgeving al niet genoeg is moeten ze ook aan het eigen lichaam wennen. Maar een hooggevoelige puber vindt deze veranderingen maar lastig. Zoals ik eerder al aangaf zorgen veranderingen voor onzekerheid en piekergedachten. Die baard in de keel (met vaak bijbehorende overslaande stem) zorgt voor onzekerheid bij de jongens, die beginnende borsten zijn de jonge dames zich heel bewust van. Hoe ga je daarmee om?  En dan komen er ook nog eens hormonen/ een dosis testosteron bij kijken waardoor je soms jezelf en je emoties niet meer begrijpt. Je vrienden creëren een eigen stijl, ga je hierin mee of wat is jouw eigen stijl? Het is echt weer zoeken naar wie je eigenlijk bent en/of wil zijn.

Daarnaast willen pubers met deze eigenschap vaak ook rekening houden met de gevoelens en emoties van hun omgeving (met name hun vrienden). Dat vraagt vaak aanpassings- en inlevingsvermogen waardoor je kind op haar tenen kan gaan lopen en overprikkeld raakt door het waarnemen, aftasten en overnemen van die emoties en het inhouden en/of aan de kant schuiven van eigen wensen en emoties.

Je begrijpt vast dat deze periode zorgt voor hoge en fantastische pieken maar ook voor diepe, moeilijke dalen. Net als iedere voorgaande fase is ook deze fase een leerproces voor je kind. Als je als ouder laat weten dat jij er voor haar bent als ze vragen wil stellen, dat je haar het gevoel geeft dat ze er mag zijn met haar stemmingswisselingen en bijbehorende emoties dan ben je al een heel eind. Je kind voelt zich welkom en gesteund. Er is begrip. Dat is een fijn gevoel.

Mijn hooggevoelige puber is zo vaak boos!

De pubertijd zorgt voor prikkels in overvloed, op allerlei gebieden. Ze zijn er en je kunt ze niet wegnemen wel kun jij je kind ermee om leren gaan en (indien mogelijk) leren om op tijd rust te pakken om overprikkeling te voorkomen.  Een hooggevoelige puber kan overprikkeling vaak vooral uiten in woede (of emotionele buien). En in een omgeving waarin zoveel veranderd uit je die emoties en overprikkeling natuurlijk alleen thuis, de plek waar ze zich veilig voelt en waar (meestal) alles hetzelfde gebleven is.

Mijn tips om je puber te begeleiden:
– Leer je kind al vanaf jongere leeftijd bewust te zijn van de vele prikkels. (Ik schreef eerder een blog over het herkennen en omgaan van overprikkeling.) Als je kind zelf doorheeft wanneer overprikkeling op de loer ligt dan kan het dit in de pubertijd voor zijn.
– Laat je kind een manier zoeken wat voor haar werkt om de overprikkeling voor te zijn. Even muziek luisteren? Of misschien werkt het om even terug te trekken op de wc (vaak een rustige omgeving). Staat je kind open voor mindfulness? Dan is een ontspanningsoefening zeker een aanrader! Bijvoorbeeld het bewust ademen en hierop focussen kan er al voor zorgen dat het te veel aan prikkels afgevoerd wordt.
– Praat met je kind over de dag, omgeving en gebeurtenissen. Door samen over de dag te praten verwerkt je kind indrukken en voorvallen van die dag. Iets wat vooral fijn is om het hoofd leeg te maken voor de avond/het slapen.
– Maak emoties bespreekbaar, uit ook eigen emoties zo geef je je kind mee dat emoties geuit mogen worden en hoe je hiermee om kunt gaan.
– Geef je kind de ruimte om zich terug te trekken. Maak duidelijke afspraken over jullie verwachtingen naar elkaar. Bijvoorbeeld over wanneer thuis, hoe laat eten, wanneer huiswerk maken, telefoon gebruik etc. Als dit duidelijk is dan zal het (kleine) voorvallen die nét die ene druppel voor overprikkeling kunnen zijn voorkomen.

Een hooggevoelige puber, hoe ga je daarmee om?